Je hebt maanden gewerkt aan een nieuwe website. De teksten zijn zorgvuldig geschreven, de uitstraling past precies bij je bedrijf en eindelijk staat alles online. Tot je op een dag de website van een concurrent bekijkt en denkt: hé, dit komt me wel héél bekend voor. Dezelfde soort teksten, bijna dezelfde slogans en misschien zelfs een pagina die verdacht veel lijkt op die van jou. Of je ziet ineens advertenties voorbijkomen waarin een concurrent niet alleen hetzelfde product aanbiedt, maar ook jouw teksten, beelden of creatieve concepten lijkt te hebben overgenomen. Dat is behoorlijk frustrerend. Zeker wanneer jij tijd en geld hebt geïnvesteerd in iets wat een ander vervolgens makkelijk lijkt te kopiëren. Maar wat kun je eigenlijk doen als je ontdekt: kopieert een concurrent mijn werk? En wanneer kan een rechtsbijstandverzekering daarbij van pas komen?
Wanneer kopieert een concurrent je?
Concurrenten houden elkaar in de gaten. Dat is op zichzelf niet vreemd en meestal ook niet verboden. Een kledingwinkel mag bijvoorbeeld kijken hoe andere winkels hun collecties presenteren. Een marketingbureau mag inspiratie halen uit onderwerpen waar andere bureaus over schrijven en een webshop mag natuurlijk hetzelfde soort product verkopen als een andere webshop. Het wordt interessanter wanneer inspiratie wel erg dicht bij kopiëren komt. Stel dat je een uitgebreide tekst voor je website hebt geschreven en die vrijwel letterlijk terugvindt op de website van een concurrent. Of je hebt zelf foto’s laten maken en ontdekt dat een andere onderneming deze zonder toestemming gebruikt. Logo’s, illustraties, video’s, bepaalde ontwerpen en andere creatieve uitingen kunnen juridisch beschermd zijn. Het verschil tussen inspiratie en kopiëren is niet simpel vast te stellen.
Kopieert een concurrent je tone of voice?
Een tone of voice ligt ingewikkelder. Misschien staat jouw bedrijf bekend om korte, grappige teksten met een bepaalde humor. Wanneer een concurrent ook grappiger gaat communiceren, betekent dat niet automatisch dat je daar juridisch iets tegen kunt doen. Een algemene stijl of manier van communiceren kun je niet zomaar voor jezelf opeisen. Het wordt anders wanneer concrete teksten worden overgenomen. Vind je complete zinnen, slogans, productomschrijvingen of stukken van blogs terug bij een concurrent? Dan ontstaat een heel andere situatie. Hetzelfde geldt voor ideeën. Dat iemand hetzelfde onderwerp gebruikt voor een advertentie, betekent niet dat jouw advertentie is gekopieerd. Heeft de advertentie vrijwel dezelfde tekst, beelden en creatieve uitwerking? Dan is het logisch om te kijken naar wat er precies is gebeurd. De vraag kopieert een concurrent mij? Kan je daarom beter beantwoorden door concrete overeenkomsten naast elkaar te leggen dan alleen naar het algemene gevoel te kijken.
Verzamel eerst bewijs van wat je ziet
Ontdek je iets dat sterk op jouw werk lijkt? Dan is je eerste reactie misschien om een boze e-mail te sturen. Het is slimmer om eerst goed vast te leggen wat je hebt gevonden. Websites en online advertenties kunnen snel worden aangepast. Een tekst die vandaag online staat, kan morgen verdwenen zijn. Maak daarom screenshots waarop duidelijk te zien is wat er is overgenomen en waar je het hebt gevonden. Bewaar ook de datum, de webpagina en ander materiaal waarmee je kunt aantonen wat er online stond. Verzamel je eigen oorspronkelijke materiaal. Wanneer heb je jouw tekst geschreven? Wanneer werd de website gepubliceerd? Heb je bestanden, e-mails, facturen of eerdere versies waarmee je kunt laten zien dat jouw materiaal eerder bestond? Dat kan belangrijk worden wanneer er discussie ontstaat over wie iets oorspronkelijk heeft gemaakt.
Kijk goed naar wat er daadwerkelijk is gekopieerd
Niet elke overeenkomst rechtvaardigt meteen juridische actie. Twee loodgieters kunnen allebei schrijven dat ze 24 uur per dag bereikbaar zijn. Twee webshops mogen dezelfde productspecificaties noemen en twee accountantskantoren kunnen vergelijkbare diensten aanbieden. Daarom is context belangrijk. Kopieert een concurrent bijvoorbeeld een originele blog vrijwel woord voor woord, dan is dat iets anders dan wanneer beide bedrijven toevallig een artikel over hetzelfde onderwerp publiceren. En het gebruiken van exact dezelfde zelfgemaakte foto is duidelijker dan twee bedrijven die allebei een vergelijkbare stockfoto gebruiken waarvoor ze afzonderlijk een licentie hebben. Juist bij websites, advertenties en marketingmateriaal kunnen veel verschillende rechten een rol spelen. Denk bijvoorbeeld aan auteursrecht, maar in sommige situaties ook aan merkenrecht of handelsnaamrecht.
Neem niet direct zelf harde maatregelen
Het kan verleidelijk zijn om de concurrent publiekelijk aan de schandpaal te nagelen. Een boze LinkedIn-post is zo geschreven. Toch is dat meestal niet de verstandigste stap. Je weet op dat moment misschien nog niet precies hoe de situatie juridisch zit. Bovendien kan een openbaar conflict reputatieschade opleveren en een relatief simpel probleem onnodig laten escaleren. Een zakelijke aanpak is vaak effectiever. Soms blijkt een concurrent niet eens te weten dat materiaal is overgenomen, bijvoorbeeld omdat een extern marketingbureau de teksten of advertenties heeft gemaakt. Dat betekent natuurlijk niet dat je het moet accepteren. Het betekent vooral dat het slim is eerst te bepalen waar je juridisch staat en welke oplossing je wil bereiken.
Kopieert een concurrent je? Schakel je rechtsbijstandverzekering in
Heb je een zakelijke rechtsbijstandverzekering? Dan kan dit een goed moment zijn om te controleren of het conflict onder je dekking valt. Welke juridische hulp je precies krijgt, hangt af van je polis en de voorwaarden van je verzekering. Een jurist kan bijvoorbeeld helpen beoordelen welke rechten zijn geschonden en hoe sterk je positie is. Dat is prettig, want zelf is het vaak lastig om onderscheid te maken tussen iets dat irritant of oneerlijk voelt en iets waartegen je daadwerkelijk juridisch kunt optreden. Afhankelijk van de dekking en situatie kan juridische hulp ook worden ingezet bij het contact met de andere partij. Denk bijvoorbeeld aan het opstellen of beoordelen van een sommatie waarin wordt gevraagd het betreffende materiaal te verwijderen of het gebruik ervan te stoppen.
Neem bij twijfel bij voorkeur eerst contact op met je rechtsbijstandsverzekeraar voordat je zelf uitgebreide juridische stappen zet. Daarmee voorkom je dat je iets doet wat later invloed heeft op de behandeling van het geschil.
